1971ൽ ആദ്യമായി അമേരിക്കൻ മണ്ണിൽ കാലുകുത്തിയപ്പോൾ, അത് ലളിതമായ ജീവിതത്തിന്റെയും അനന്തമായ അവസരങ്ങളുടെയും രാജ്യമായിരുന്നു. അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലത്തെ പ്രവാസജീവിതത്തിന് ശേഷം, ‘നിങ്ങളുടെ ജീവിതകാലത്ത് അമേരിക്ക എങ്ങനെ മാറി?’ എന്ന തന്റെ കുട്ടികളിലൊരാളുടെ ചോദ്യം, എഴുത്തുകാരനെ വീണ്ടും ഓർമ്മകളിലേക്കും അനുഭവങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചു. ആ ചിന്തകളുടെ സമാഹാരമാണ് ഇന്നത്തെ അമേരിക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ അനുഭവസാക്ഷ്യം.
1970കളിൽ മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ മുഖാമുഖ സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെയും കൈയെഴുത്തുകത്തുകളിലൂടെയും അപൂർവ ഫോൺവിളികളിലൂടെയുമായിരുന്നു നിലനിന്നത്. ആശയവിനിമയത്തിന് ഒരു മന്ദഗതിയുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് സ്മാർട്ട്ഫോണുകളും ഇമെയിലുകളും സോഷ്യൽ മീഡിയയും ലോകത്തെ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കാണ് അമേരിക്കയെയും ലോകത്തെയും എത്തിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റം ജീവിതം എളുപ്പമാക്കിയെങ്കിലും, പലപ്പോഴും വ്യക്തിപരമായ അടുപ്പം നഷ്ടപ്പെടുന്നുവെന്ന യാഥാർഥ്യവും അതിനൊപ്പം നിലനിൽക്കുന്നു.
അമേരിക്കൻ ഷോപ്പിങ് സംസ്കാരവും കാലത്തിനൊപ്പം മാറി. ഒരുകാലത്ത് കെമാർട്ട്, സിയേഴ്സ്, വൂൾവർത്ത്, ജെ.സി. പെന്നി തുടങ്ങിയ വമ്പൻ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് സ്റ്റോറുകൾ കുടുംബങ്ങളുടെ പ്രധാന ആശ്രയമായിരുന്നു. ഇന്ന് അവയിൽ പലതും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അവരുടെ സ്ഥാനത്ത് ഓൺലൈൻ വാണിജ്യം കൈയ്യടക്കിയതോടെ, ഷോപ്പിങ് വ്യക്തിപരമായ അനുഭവത്തിൽ നിന്ന് അതിവേഗ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളിലേക്കാണ് മാറിയത്.
ഡിട്രോയിറ്റ് പോലുള്ള നഗരങ്ങളിൽ ഓട്ടോമൊബൈൽ വ്യവസായം നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്ന തൊഴിൽസാധ്യതകളും കാലക്രമേണ കുറയുകയായിരുന്നു. ‘മോട്ടർ സിറ്റി’ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഡിട്രോയിറ്റിന്റെ വ്യാവസായിക തിളക്കം മങ്ങുമ്പോൾ, അമേരിക്കയുടെ സാമ്പത്തിക ശക്തി വിവരസാങ്കേതികവിദ്യയിലേക്കും ഡിജിറ്റൽ നവീകരണത്തിലേക്കും കൃത്രിമ ബുദ്ധിശക്തിയിലേക്കും മാറി. ഒരുകാലത്ത് റെഞ്ചും വെൽഡിങ് ടോർച്ചുമായിരുന്നു വിജയത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളെങ്കിൽ, ഇന്ന് കീബോർഡും കോഡിങ് കഴിവുകളുമാണ് മുന്നേറ്റത്തിന്റെ ആയുധങ്ങൾ.
സാമൂഹിക ജീവിതത്തിലും വ്യക്തമായ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. 1970കളിൽ അയൽപക്കങ്ങളും പള്ളികളും പരസ്പരം കരുതലോടെയുള്ള ബന്ധങ്ങളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ സമൂഹം കൂടുതൽ വ്യക്തിപരവും ചിലപ്പോൾ ഇടപാട് സ്വഭാവമുള്ളതുമായിത്തീർന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഇതോടൊപ്പം അമേരിക്ക കൂടുതൽ വൈവിധ്യമാർന്നതും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ സമൂഹമായി വളർന്നുവെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
വംശീയ ബന്ധങ്ങളിലെ മാറ്റം എഴുത്തുകാരൻ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ച ഒന്നാണ്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ജോലിസ്ഥലങ്ങളിലും പൊതുഇടങ്ങളിലും പ്രകടമായിരുന്ന വംശീയ വിവേചനം ഇന്ന് വളരെ കുറവാണ്. വംശീയത പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതായിട്ടില്ലെങ്കിലും, അതിനെതിരായ സാമൂഹിക ബോധവും പ്രതികരണവും ശക്തമായിട്ടുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭരണത്തിലും ബിസിനസിലും വിവിധ വംശങ്ങളുടെയും സംസ്കാരങ്ങളുടെയും പ്രാതിനിധ്യം വർധിച്ചുവെന്നത്, തന്റെ ജീവിതകാലത്ത് കണ്ട ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റങ്ങളിലൊന്നായി അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസത്തിന്റെ പൊതുസാന്നിധ്യത്തിലും മാറ്റങ്ങൾ പ്രകടമാണ്. ഒരുകാലത്ത് ശക്തമായി അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്ന മതപരമായ പ്രകടനങ്ങൾ ഇന്ന് പൊതുജീവിതത്തിൽ കുറവായിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ സാംസ്കാരിക മുഖം കൂടുതൽ ബഹുസ്വരവും世കുലാർ സ്വഭാവമുള്ളതുമായിത്തീർന്നുവെന്നതിന്റെ സൂചനയാണിത്.
അമ്പത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് കണ്ട അമേരിക്കയും ഇന്നത്തെ അമേരിക്കയും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു കാര്യം മാത്രം മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു—അവസരത്തിന്റെയും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയും ആത്മാവ്. ആദ്യമായി ഈ രാജ്യത്തെ സ്നേഹിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ആ അടിസ്ഥാന ആദർശങ്ങൾ, അനവധി മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിലും ഇന്നും അമേരിക്കയുടെ ഹൃദയത്തിൽ തിളങ്ങി നിൽക്കുന്നതായാണ് ഈ പ്രവാസിയുടെ വിലയിരുത്തൽ.
